Blog > Komentarze do wpisu
Badania lekarskie pracowników

Podstawowym obowiązkiem pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, jest chronienie życia i zdrowia pracowników. W ramach tego obowiązku mieści się m.in. dopilnowanie, aby osoby przyjmowane do pracy oraz te już zatrudnione, poddawały się regularnie profilaktycznym badaniom lekarskim.

Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje badań:

  • wstępne
  • okresowe
  • kontrolne
Ponadto, pracodawca zatrudniający pracowników w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych lub pyłów zwłókniających, jest obowiązany zapewnić tym osobom okresowe badania lekarskie także:
  • po zaprzestaniu pracy w kontakcie z tymi substancjami
  • po rozwiązaniu stosunku pracy, jeżeli zainteresowana osoba zgłosi wniosek o objęcie tymi badaniami
Wstępnym badaniom lekarskim podlegają:
  • osoby przyjmowane do pracy,
  • pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.
Badaniom wstępnym nie podlegają jednak osoby przyjmowane ponownie do pracy u danego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.

Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Dlatego, nim osoba zatrudniana przystąpi do wykonywania pracy, musi najpierw zrealizować badania i dostarczyć pracodawcy odpowiednie zaświadczenie lekarskie.

Pracownik podlega również okresowym badaniom lekarskim, a w przypadku gdy niezdolny jest do pracy z powodu choroby dłużej niż 30 dni, podlega ponadto kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku.

Badanie profilaktyczne przeprowadza się na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę. Skierowanie takie powinno zawierać:

  • określenie rodzaju badania profilaktycznego, jakie ma być wykonane,
  • w przypadku osób przyjmowanych do pracy lub pracowników przenoszonych na inne stanowiska pracy - określenie stanowiska pracy, na którym osoba ta ma być zatrudniona; w tym przypadku pracodawca może wskazać w skierowaniu dwa lub więcej stanowisk pracy, w kolejności odpowiadającej potrzebom zakładu,
  • w przypadku pracowników - określenie stanowiska pracy, na którym pracownik jest zatrudniony,
  • informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach pracy czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych oraz aktualne wyniki badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach.
Badania przeprowadza się w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy właściwym ze względu na miejsce świadczenia pracy lub siedzibę jednostki organizacyjnej, w której jest zatrudniony pracownik, ale może to być również inna jednostka, która realizuje zadania takiego ośrodka. Zakres i częstotliwość badań profilaktycznych określa załącznik do rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 30 maja 1996r. w sprawie przeprowadzenia badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. z 1996 r. nr 69, poz. 332 ze zm.). Badania wykonuje się co 2, 3 lub 4 lata w zależności od rodzaju wykonywanej pracy i warunków jej świadczenia. Przykładowo, osoby pracujące w hałasie badają się co 4 lata, a badaniom specjalistycznym - otolaryngologicznym i audiometrycznym poddają się przez pierwsze 3 lata pracy - co rok, następnie co 3 lata. Natomiast osoby pracujące przy monitorach ekranowych wykonują badania co 4 lata, ogólne ze zwróceniem uwagi na układ ruchu w obrębie kończyn górnych i kręgosłupa szyjnego, okulistyczne, a w razie wskazań także dermatologiczne. Lekarz przeprowadzający badanie może jednak poszerzyć zakres badań lub wyznaczyć krótszy termin jego kolejnego przeprowadzenia, jeżeli stwierdzi, że jest to niezbędne dla prawidłowej oceny stanu zdrowia osoby przyjmowanej do pracy lub pracownika.

Badanie profilaktyczne kończy się orzeczeniem lekarskim stwierdzającym:

  • brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na określonym stanowisku pracy lub
  • przeciwwskazania zdrowotne do pracy na określonym stanowisku pracy.
Orzeczenia lekarskie są wydawane w formie zaświadczeń według ustalonego wzoru, a lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne przekazuje je pracownikowi i pracodawcy. Ten z kolei obowiązany jest przechowywać wydane orzeczenia.

Ważne !!!

Okresowe i kontrolne badania lekarskie pracownik przeprowadza w miarę możliwości w godzinach pracy. Nie jest to jednak równoznaczne z udzieleniem pracownikowi całego dnia wolnego. Za czas niewykonywania w tym czasie pracy, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, a w razie przejazdu na te badania do innej miejscowości przysługują mu należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych. Koszt badań lekarskich, a także inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, niezbędnej z uwagi na warunki pracy, ponosi pracodawca z własnych środków. Nie można więc żądać od pracownika sfinansowania badań, skoro kodeks pracy wyraźnie obciąża tym zakład pracy.

Dla pracownika, nieodpłatne świadczenia zdrowotne (obowiązkowe badania lekarskie) nie są przychodem ze stosunku pracy. Natomiast pracodawca może zaliczyć w koszty uzyskania przychodów poniesione wydatki na świadczenia zdrowotne na rzecz pracowników, ale chodzi tu tylko i wyłącznie o te świadczeniana, do których finansowania zobowiązują go przepisy kodeksu pracy i inne ustawy np. ustawa z 27 czerwca 1997r. o służbie medycyny pracy (koszty badań wstępnych, kontrolnych, okresowych, szczepień ochronnych, badań umożliwiających wczesne wykrycie chorób zawodowych).

środa, 13 czerwca 2007, k_dorocia